De Kunst Van Het Duo : sax-drums duo en trompet-drums duo

Sinds John Coltrane en Rashied Ali "Interstellar Space" creëerden met enkel sax en percussie, en door die eenvoud van bezetting de rauwe, harde, maar onnavolgbaar open muziek creëerden, zijn velen hun voorbeeld gevolgd. Een trio is voor velen al een gewaagde opdracht, want de rol van de bas als ritmisch en melodisch ankerpunt opgeven komt overeen met totale vrijheid van interactie, maar het is zoals poëzie zonder rijm, je hebt niets om op terug te vallen, geen vangnet, geen comfortzone, het is pompen of verzuipen. Zonder technisch meesterschap, creativiteit en naar elkaar kunnen luisteren, kom je niet ver.

Enkele vermeldenswaardige albums :

Sax-percussie duo

John Coltrane &Rashied Ali : Interstellar Space
Daniel Carter & Ravi Padmanabha : Nivesana
Günter Baby Sommer & Raymond MacDonald : Delphinius & Lyra
John Surman & Jack DeJohnette : Invisible Nature
Fred Anderson & Hamid Drake : Back Together Again
Fred Anderson & Steve McCall : Vintage Duets
Robert Barry & Fred Anderson : Live Duets 2001
John Butcher & Paal Nilssen-Love - Concentric
Kahil El'Zabar & David Murray - Jazznacht Live
Kahil El'Zabar & David Murray - Live In Italy
Charles Lloyd & Billy Higgins : Which Way Is East
Frank Lowe & Rashied Ali : Duo Exchange
Joe McPhee & Hamid Drake : Emancipation/Proclamation
David Murray & Jack DeJohnette : In Our Time
Ellery Eskelin & Han Bennink : Dissonant Characters
Federico Ughi & Daniel Carter : Astonishment
Federico Ughi & Daniel Carter : Mountain Path
Ken Vandermark & Paal Nilssen-Love : Dual Pleasure
Ken Vandermark & Paal Nilssen-Love : Dual Pleasure 2
Ken Vandermark & Paal Nilssen-Love : Seven
Frode Gjerstad & Paal Nilssen-Love : Day Before One
Paal Nilssen-Love & Mats Gustafsson : Splatter
Paal Nilssen-Love & Mats Gustafsson : I Love It When You Snore
Peter Brötzmann & Yoshisaburo Toyozumi : Sabu Brötzmann Duo
Peter Brötzmann & Hamid Drake : The Dried Rat-Dog
Lou Grassi & Marshall Allen : Live At The Guelph Festival
Noah Howard & Bobby Kapp : Between Two Eternities
Steve Baczkowski & Ravi Padmanabha : Tongue Rust & Lead Moth
Steve Baczkowski & Ravi Padmanabha : Aqua Machine
Steve Lacy & John Heward: Recessional (for Oliver Johnson)
Steve Lacy & Steve Argüelles: Image
Steve Lacy & Andrea Centazzo: Clangs
Steve Lacy & Andrea Centazzo: TAO
Eddie Prevost & Alan Wilkinson : So Are We, So Are We
Hamid Drake & Assif Tsahar : Soul Bodies Vol. 1
Hamid Drake & Assif Tsahar : Soul Bodies Vol. 2
Anthony Braxton / Andrew Cyrille - Duo Palindrome, Vols. 1 & 2
Max Roach and Anthony Braxton - Two in One - One in Two
Glenn Spearman & Donald Robinson - Night After Night
Evan Parker & Paul Lytton - RA ; Collective Calls; At the Unity Theatre, Two Other Stories
Lou Gare & Eddie Prevost - At the Roundhouse, To Hear and Back Again
Dewey Redman & Ed Blackwell - Red Black
Jimmy Lyons & Andrew Cyrille - Burnt Offering
John Zorn/Milford Graves - 50th Birthday Celebration
Rashied Ali & Louie Belogenis: Rings of Saturn
Sabir Mateen & Ben Karetnick: Xing
Paul Flaherty & Chris Corsano: The Beloved Music

Trompet-percussie duo

Er zijn duidelijk veel minder trompet-drums duo's dan sax-drums duo's. De Chicago Underground Duo's bevatten ook af en toe elektronica en vibrafoon)

Wadada Leo Smith & Günter Baby Sommer : Wisdom In Time
Wadada Leo Smith & Adam Rudolph : Compassion
Dave Douglas & Han Bennink : Serpentine
Don Cherry & Ed Blackwell : Mu
Don Cherry & Ed Blackwell : El Corazon
Don Cherry & Latif Khan : Music/Sangam
Taylor Ho Bynum & Tomas Fujiwara : True Events
Toshinori Kondo & Paul Lovens - The Last Supper
Bill Dixon & Tony Oxley - Papyrus 1
Bill Dixon & Tony Oxley - Papyrus 2
(Chicago Underground Duo : Axis and Alignment)
(Chicago Underground Duo : Synesthesia)

Ik heb er waarschijnlijk een aantal memorabele vergeten : suggesties zijn welkom!

(en al een eerste dank aan Tom, Stéphane, Clifford, Rosebud en anonymous voor de reacties)

For the English version, click HERE

Raymond MacDonald & Günter Sommers - Delphinius & Lyra (Clean Feed, 2007) ****

Raymond MacDonald is een jonge Schotse saxofonist, Günter "Baby" Sommer een Zwitserse drummer die de Europese free jazz mee gestalte gaf. Op dit album gaan ze in dialoog, en hoe! De CD begint met een fikse mep van Sommer op één van zijn cymbalen, en het feest begint : vrije improvisatie van begin tot eind, met een niet aflatende intensiteit, ook in de kalmere stukken. De titel verwijst naar twee kleinere sterrenbeelden in het zuidelijk halfrond, Delphinius (de dolfijnen) en Lyra (de harp), wat zou kunnen verwijzen naar Coltrane-achtige "Interstellar Space" spiritualiteit, ook een album van sax en drums, terwijl de titels van de nummers een totaal andere, meer prozaïsche richting uitgaan met namen als "GIO and the Dresden Free Team", "Socialistic Hip Shit", "Peter's Red Shoes". Vreemd, maar het doet er niet toe. De muziek is schitterend, gevarieerd, diep-emotief, soms hard, schreiend, roepend, kwakend, maar nooit wild, nooit gratuit, want de twee muzikanten bouwen een interessante en soms verrassende muzikale wereld op, zoals in "I'm OK", waarin MacDonald op zijn alto klaaglijk alleen aan het janken is als een gewonde hond langs de weg, terwijl Sommer plots vrolijk mondharmonica-spelend voorbij komt wandelen. Hier en daar speelt Sommer ook mondharp, zingt/roept MacDonald alsof hij eerst feestviert en dan slaag krijgt van een politiekorps (de beelden die worden opgeroepen zijn redelijk bizar, en hangen misschien meer van de waanzin van uw dienaar af). Maar het meest plezier valt te beleven met "Socialist Hip Shit", dat op een repetitief bijna tribaal ritme een indringend sax-solo aflevert, gevolgd door vreugdevol vrij gezang, en eindigend in een zo mogelijk nog prachtiger solo van de sax. Ondanks de beperkte bezetting en de vrijheid van samenspel is hier geen saai moment te bespeuren, integendeel, de interactie grijpt de aandacht van bij het begin en laat niet meer los : verrassing, intensiteit, schoonheid, creatieve botsingen gekoppeld aan technisch meesterschap. Als je houdt van free jazz, zal deze je zeker bekoren.


Luister naar
GIO and the Dresden Free Team
Socialist Hip Shit
Parked on the Positive Side of Remembrance

Te downloaden via emusic.com.

For the English version, click HERE

Clean Feed - twee free improv recensies

John Butcher & Paal Nilssen-Love - Concentric (Clean Feed, 2007) **

Free jazz en vrije improvisatie zijn vaak te vergelijken met koorddansen. Als je een stap te ver zet, val je in de diepte, en dat is eigenlijk met deze CD het geval. John Butcher (sax) en Paal Nilssen-Love (drums) zijn prima muzikanten, die al een lange track record hebben in de meer vrije vorm van jazz, maar deze CD is voor mij net een stap te ver. OK, ze halen uit hun instrumenten zo ongeveer elke klank die er in zit, en meer, en hun reactiesnelheid en samenspel is sterk, maar muzikaal betekent het allemaal niet zo veel, ze bouwen niets op en ook de emotionele component is ver zoek. Dit is misschien leuk voor de muzikanten, maar als luisteraar ben je er niet bij betrokken. Het Clean Feed label is niet bevreesd voor risico. Hopelijk vinden anderen dit leuk.

>Russ Lossing, Mat Maneri, Mark Dresser - Metal Rat (Clean Feed, 2007) ****

Een al even risicovolle CD, en al even free improv en al evenzeer uitgebracht bij Clean Feed, is "Metal Rat", een album van pianist Russ Lossing, met Mat Maneri op viola en Mark Dresser op bas. De muziek is op zijn minst ongewoon, met bevreemdende soundscapes die van begin tot eind een donkere dreigende atmosfeer creëren. Het grote verschil met het hierboven besproken album is dat hier muziek ontstaat, en zelfs al is het geen eenvoudige luisterervaring, deze heeft visie, en schildert een auditief maar abstract canvas, dat avontuurlijk is en de luisteraar opslokt in iets nieuws, iets opwindends, met verrassende wendingen en bochten. De muziek zuigt je in een andere wereld, pointillistisch en microtonaal, zonder dat de luisteraar maar houvast krijgt in enig melodisch of ritmisch patroon, maar de algemene geluidssculptuur is meer dan het beluisteren waard.

Download Metal Rat

For the English version, click HERE

Ravi Padmanabha/Daniel Carter - Nivesana (Epoch Music, 2006) *****

Sorry, maar ik blijf maar CD's vinden van uitzonderlijke kwaliteit. Dit is er weer zo één van. Absolute top en moeilijk te vinden. Daniel Carter is een trompetist, saxofonist, fluitspeler, die naast zijn eigen producties vooral gekend is van zijn deelname aan bands als "Other Dimensions In Music" en "Test", beide freejazz outfits van het hoogste kaliber. Dit album is anders, in het begin qua concept sterk te vergelijken met Compassion
van Wadada Leo Smith en Adam Rudolph. Wie deze laatste CD goed vindt, zal deze ook wel smaken : de combinatie en de insteek zijn immers dezelfde : vrije improvisatie van blazer en percussie. De percussie komt van de in de VS residerende Indiër Ravi Padmanabha, die me verder onbekend is, maar deze CD heel wat kracht geeft. Zijn percussiespel is vaak gebruikt als klankachtergrond (en in loops geplaatst), eerder dan ritmische ondersteuning, hoewel dat laatste niet mag worden onderschat, zijn ritmes kunnen uitermate complex zijn, ondanks de eenvoud van uitvoering. Daniel Carter is prachtig, vooral op trompet, met lange zachte mediterende tonen, zonder echte melodie, maar ook niet dissonant. Het pièce-de-résistance is het lange high energy stuk "Maka Supreme/Takadinkataka", waar op de achtergrond van repetitieve Indisch vocals, een intens duet van sax en drums golft van zachte passages naar knetterend vuurwerk van het hardste soort en dan weer verglijdend naar meditatieve tonen. Dit is knappe, authentieke muziek met een eigen stem en een heel strak gehouden logica voor de hele CD, ondanks de variatie van instrumenten en tempo's. Sterk aangeraden!


For the English version, click HERE

John Surman & Jack DeJohnette - Invisible Nature (ECM 2002) *****

John Surman en Jack DeJohnette behoeven geen lange inleiding. De Britse saxofonist heeft ondertussen zijn eigen geluid gecreëerd, samen met een herkenbaar melodisch handelsmerk, mar toch moeilijk om na te bootsen. De drummer is ook uniek : een ritmische gigant en een perfectionist van de geluidsweergave van zijn drumstel. Wat deze twee virtuosen brengen op "Invisible Nature" is absoluut uniek : live opgenomen in Tampere (Finland) en Berlijn (Duitsland), is dit album een plezier van begin tot eind, zonder enig zwak moment. Het meest verrassende is dat alle nummers, met uitzondering van één, ter plekke zijn geïmproviseerd. De muziek integreert vele stijlen, blues, Indische muziek, klassieke muziek, ... en jazz natuurlijk. Het gebruik van elektronica brengt klankvariatie in het album, maar de improvisaties zijn dusdanig sterk om ook zonder ondersteuning overeind te blijven staan en zelf een breed palet aan klankvariatie te brengen. Sterk aanbevolen.

For the English version, click HERE